Slodkaciaza logo

Ogólne zasady diety i zapotrzebowanie energetyczne

Wprowadzenie odpowiedniej diety u kobiet z cukrzycą ciążową to kluczowy element leczenia cukrzycy. Dlatego tak ważne jest opanowanie zasad żywienia w tym szczególnym dla kobiety okresie. Celem leczenia dietetycznego kobiet ciężarnych z cukrzycą jest zapewnienie optymalnej podaży niezbędnych dla matki i dziecka składników odżywczych, unikanie hiperglikemii poposiłkowej i kontrola glikemii oraz optymalny przyrost masy ciała kobiety w trakcie ciąży.

Podstawowe zasady żywienia oraz zapotrzebowanie energetyczne dla kobiet z cukrzycą ciążową określają zalecenia przygotowane przez Zespoły Ekspertów Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Polskiego Towarzystwa Dietetyki i Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Wszystkie zalecenia są opracowywane i corocznie aktualizowane, zgodnie z obecną wiedzą, na podstawie udokumentowanych danych naukowych i badań klinicznych.

Zapotrzebowanie energetyczne w trakcie słodkiej ciąży

Zapotrzebowanie energetyczne jest zależne od masy ciała, wzrostu, aktywności fizycznej oraz wieku. Pamiętaj, że pomimo, iż jesteś w ciąży i nosisz w sobie dziecko, nie oznacza to, że Twoje zapotrzebowanie energetyczne podwaja się. W I trymestrze ciąży zapotrzebowanie energetyczne praktycznie się nie zmienia, w porównaniu do okresu przed ciążą. Natomiast to co jest istotne to jakość diety i odpowiednia podaż wszystkich niezbędnych składników (białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy, składniki mineralne). Dopiero w II trymestrze ciąży wzrasta zapotrzebowanie energetyczne, średnio o 360 kcal, w III trymestrze średnio o 475 kcal w stosunku do zapotrzebowania przed ciążą.

Jak wyliczyć swoje zapotrzebowanie energetyczne (czyli ile kcal w ciągu doby potrzebuje organizm kobiety w Słodkiej Ciąży)?

  • średnie dobowe zapotrzebowanie kaloryczne wynosi ok. 35 kcal na 1 kg należnej masy ciała, czyli ok. 1500 – 2400 kcal dla kobiet ciężarnych z prawidłową masą ciała
  • w przypadku nadwagi zalecana jest redukcja kaloryczności do 25-30 kcal na 1 kg masy ciała
  • zalecany przyrost masy ciała w trakcie ciąży to średnio 8-12 kg w zależności od wyjściowej (przed ciążą) masy ciała: od ok. 7 kg dla kobiet z BMI > 29, do 18 kg dla kobiet z BMI < 19,8

Rekomendowana wartość kaloryczna diety dla kobiet z cukrzycą oraz rekomendowane przyrosty masy ciała w zależności od BMI przed ciążą (Institute of Medicine and National Research Council 2009):

BMI* kobiety w ciąży (kg/m2)

Tygodniowy przyrost masy ciała w ciąży (w kg)

Rekomendowana podaż energii – wyrażona w kcal na 1 kg masy ciała

II trymestr III trymestr
<18,5 0,45 0,45 - 1,36  35 - 40
18,5 - 24,9 0,45 0,36 - 0,45 30
25,0 - 29,9 0,27 0,23 - 0,32 25
>29,9 0,23 0,18 - 0,27 12 - 15

*BMI (body mass index) – wskaźnik masy ciała (wskaźnik wagowo-wzrostowy) określający czy Twoja masa ciała jest prawidłowa w stosunku do wzrostu.

Skład diety

Dieta kobiety z cukrzycą ciążową powinna być dobrze zbilansowana i zawierać:

1. 40-50% węglowodanów (tj. ok. 180 g węglowodanów na dobę)

  • preferowane są produkty o niskim indeksie glikemicznym i niskim ładunku glikemicznym (IG < 55 i ŁG < 10), bądź o niskim indeksie glikemicznym i średnim ładunku glikemicznym (IG < 55 i ŁG = 11-19)
  • każdy posiłek powinien zawierać produkty z dużym udziałem błonnika, który korzystnie wpływa na glikemię poposiłkową – zalecana ilość błonnika to 25-50 g na dobę lub 15-25 g na 1000 kcal (do każdego głównego posiłku powinny to być warzywa, z jak największym udziałem warzyw surowych lub ugotowanych al. dente; w przekąskach wymiennie mogą to być warzywa lub pełnoziarniste produkty zbożowe, np. nieprzetworzone płatki zbożowe)
  • podstawowe ograniczenie w spożyciu węglowodanów dotyczy węglowodanów prostych (jedno- i dwucukrów) – redukcja spożycia do minimum
  • zaleca się, aby u chorych na     cukrzycę dzienne spożycie fruktozy nie przekraczało 50g, nie zaleca się stosowania fruktozy jako zamiennika cukru
  • dozwolone jest stosowanie słodzików (sztucznych środków słodzących) w dawkach określonych przez producenta, za wyjątkiem sacharyny (przechodzi przez łożysko, a jej wpływ na płód nie jest do końca poznany); alkohole wielowodorotlenowe (np. sorbitol, mannitol, izomalt, maltilol, ksylitol, erytrytol) powinny być stosowane w ograniczonych ilościach, gdyż spożywanie ich w większych ilościach może wywoływać nudności, biegunkę i niestrawność

2. 30% białka (1,3 g białka na 1kg należnej masy ciała)

  • w trakcie ciąży w związku ze wzrostem i rozwojem płodu wzrasta zapotrzebowanie na białko do 1,3 g na kg n.m.c. (w porównaniu z 0,9 g na kg n.m.c. - zapotrzebowanie na białko dla zdrowej dorosłej kobiety niebędącej w ciąży)
  • należy zadbać, aby w codzienna dieta zawierała różnorodne źródła białka (pochodzenia    zwierzęcego i roślinnego) dbając o uzyskanie pokarmów     pełnowartościowych pod względem składu aminokwasowego

3. 20-30% tłuszczów

  • dieta powinna zawierać poniżej 10% tłuszczów nasyconych,     
  • w trakcie ciąży należy szczególnie zwrócić uwagę wysoki udział produktów będących bogatymi źródłami wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza z grupy omega 3
  • należy maksymalnie ograniczyć spożycie izomerów trans kwasów tłuszczowych

Ilość i pory posiłków

Dieta w Słodkiej Ciąży powinna składać się z 6 (max do 8) posiłków jedzonych w regularnych odstępach czasu. Trzy z tych posiłków to posiłki główne: śniadanie, obiad, kolacja, a do tego dochodzą tzw. przekąski – posiłki uzupełniające. Pierwsze śniadanie najlepiej jest spożyć nie później niż do godz. 8.30, a przerwy między posiłkami nie powinny być dłuższe niż 2,5 – 3 godziny.

Udział energii z poszczególnych posiłków w całodziennej racji pokarmowej (Rekomendacje Polskiego Towarzystwo Dietetyki 2017):

Posiłek Odsetek całkowitej ilości energii z diety
Śniadanie 10%
Przekąska 10%
Obiad 35%
Przekąska 15%
Kolacja 20%
Przekąska 10%

Gdy jesteś w Słodkiej Ciąży w kontroli glikemii i komponowaniu diety, a zarazem doborze produktów odpowiednich produktów żywnościowych pomocne będą informacje:

Do góry