Slodkaciaza logo

Suplementacja w ciąży - rekomendacje PTG

Żywienie w okresie prekoncepcyjnym oraz w trakcie ciąży i laktacji powinno zapewnić jak najlepsze warunki dla zdrowia mamy oraz wzrostu i rozwoju dziecka. Brak równowagi pomiędzy poszczególnymi składnikami, czy też niedobór bądź nadmiar poszczególnych witamin i składników mineralnych może mieć niekorzystny wpływ na sam proces zapłodnienia oraz rozwój płodu.

Eksperci są zgodni, że głównym źródłem niezbędnych, naturalnych składników odżywczych powinna być zdrowa, zbilansowana dieta, a uzupełnianie jej w postaci suplementacji powinno być dostosowane indywidualnie do stanu zdrowia i potrzeb kobiety ciężarnej. Należy również wziąć pod uwagę dostępność poszczególnych składników pokarmowych w żywności i to czy w przypadku każdego z nich możliwe jest spełnienie zapotrzebowania samą dietą.

Aby usystematyzować i zoptymalizować podaż witamin, makro- i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego opierając się na sprawdzonych doniesieniach i badaniach naukowych przygotował rekomendacje w tym zakresie. Zgodnie z tymi zaleceniami bezsporna i konieczna jest suplementacja kwasu foliowego i witaminy D3 (przed ciążą i w trakcie ciąży) oraz jodu (w trakcie ciąży). Pozytywny wpływ suplementacji u kobiet ciężarnych został również potwierdzony naukowo w przypadku żelaza, magnezu i kwasów tłuszczowych z grupy omega 3 – w zależności od stopnia ich niedoboru bądź wskazań klinicznych o wprowadzeniu decyduje lekarz.

Kwas foliowy

Badania naukowe dowodzą bezsprzecznie, że przyjmowanie rekomendowanych dawek kwasu foliowego skutecznie zmniejsza ryzyko wystąpienia wynikających z niedoborów folianów wad cewy nerwowej u dziecka. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (2014) suplementacja kwasem foliowym jest zalecana już w okresie prekoncepcyjnym (co najmniej 6 tygodniu przed zajściem w ciążę) oraz w okresie ciąży do drugiego trymestru. Zalecane dawkowanie to 0,4 mg na dobę. W szczególnych sytuacjach np: w przypadku niedokrwistości megaloblastycznej, hiperhomocysteinemii, mutacji genu MTHFR, u kobiet przyjmujących wcześniej leki antykoncepcyjne, leki przeciwpadaczkowe, u palących papierosy i otyłych Polskie Towarzystwo Ginekologiczne sugeruje zwiększenie dobowej dawki kwasu foliowego, ale ostatecznie wielkość dawki określa lekarz.
 

Witamina D3

Zgodnie z zaleceniami PTG witamina D3 powinna być stosowana w dawce 2000 IU na dobę u kobiet planujących ciążę, przez cały okres ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Niedobór witaminy D3 może być przyczyną zaburzeń gospodarki mineralno-wapniowej i fosforanowej. Dlatego też suplementacja witaminą D3 ma na celu utrzymanie prawidłowego stanu kości, zarówno u matki, jak i u dziecka oraz profilaktyką osteopenii i osteoporozy. W badaniach potwierdzono również, że przyjmowanie witaminy D3 zmniejsza ryzyko wystąpienia waginozy bakteryjnej (nieprawidłowy skład flory bakteryjnej pochwy z przewagą patologicznych szczepów bakterii beztlenowych). Choroba ta u połowy kobiet w ciąży ustępuje samoistnie, niemniej jednak wiele danych pokazuje, że jej występowanie jest powiązane z podwyższonym ryzykiem wystąpienia powikłań ciąży (m.in. porodu przedwczesnego, poronienia, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych, stanów zapalnych po porodzie).
 

Jod

Zapotrzebowanie na jod wzrasta u kobiet już w pierwszym trymestrze ciąży. Suplementacja jodem jest zalecana u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących piersią. Aktualna dawka wynosi 200 µg na dobę. Celem suplementacji jest minimalizacja ryzyka wystąpienia wynikających z niedoboru jodu: wola tarczycowego oraz niedoczynności tarczycy u kobiet w ciąży i u dziecka oraz wad rozwojowych i uszkodzeń układu nerwowego u płodu i noworodka.
 

Żelazo

Suplementacja żelaza powinna być wprowadzona przede wszystkim u kobiet, u których stwierdzono niedokrwistość wynikającą z jego niedoboru przed planowaną ciążą, w trakcie ciąży oraz kobiet z grup podwyższonego ryzyka wystąpienia anemii. Niedokrwistością są zagrożone m.in. kobiety obficie miesiączkujące, będące na dietach roślinnych eliminujących produkty zwierzęce będące źródłem żelaza hemowego oraz osoby z zaburzeniami wchłaniania. Suplementacja powinna być prowadzona przed ciążą (rekomendowana dawka to 18 mg na dobę), a następnie po ukończeniu 8. tygodnia ciąży (dawka podczas ciąży 26-27 mg na dobę) oraz w okresie laktacji (dawka może być zredukowana do 20 mg na dobę). Leczenie niedokrwistości z niedoborów żelaza u kobiet w ciąży poprawia stan zdrowia ciężarnych i ogranicza ryzyko porodu przedwczesnego, zmniejsza ryzyko wystąpienia niedokrwistości u dziecka i wynikających z niego zagrożeń (np. niska masa urodzeniowa, ograniczenie rozwoju psychomotorycznego). Nie ma natomiast jednoznacznych przesłanek wskazujących na korzyści z suplementacji żelaza u zdrowych kobiet.

Kwasy tłuszczowe bogate w omega3

Odpowiednia ilość kwasów omega3 jest niezbędna dla zapewnienia prawidłowego rozwoju komórek nerwowych i siatkówki oka rosnącego płodu. Ponieważ kwasy tłuszczowe z grupy omega3 - dokozaheksaenowy (DHA) i eikozapentaenowy (EPA) występują w żywności w ograniczonym stopniu, ich poziom w organizmie jest bardzo zróżnicowany i silnie uzależniony od nawyków żywieniowych matki. W przypadku braku lub niewystarczającej ilości w diecie produktów będących bogatym źródłem kwasów omega 3 (ryby, oleje roślinne jak rzepakowy, lniany, orzechy włoskie, pestki dyni, algi morskie) zaleca się suplementację kwasu DHA przynajmniej od 20. tygodnia ciąży (początek intensywnego rozwoju ośrodkowego układu nerwowego dziecka). W przypadku niskiego spożycia ryb i innych źródeł DHA zaleca się przyjmowanie w trakcie ciąży i w okresie karmienia piersią 600 mg DHA. W przypadku znacznych niedoborów i wysokiego ryzyka porodu przedwczesnego proponuje się zwiększenie dawki do 1000 mg na dobę.

Magnez

Magnez jest pierwiastkiem dość powszechnie występującym w żywności. Jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania mięśni i komórek nerwowych, wpływa również na odpowiednią gospodarkę i gęstość mineralną kości. Suplementacja magnezu w ciąży powinna być wprowadzona w przypadku obniżonego stężenia magnezu we krwi bądź pojawiających się objawów jego niedoboru, do których należą m.in. bolesne skurcze mięśni. Stosowane dawki suplementacji doustnej - od 200 do 1000 mg na dobę - dobiera odpowiednio lekarz, a zależą one od stanu klinicznego i wskazań.

Więcej informacji szczególnym zapotrzebowaniu na witaminy i składniki mineralne, ich roli i dostępności w żywności znajdziesz na:

  •  Szczególne zapotrzebowanie (witaminy, minerały, inne związki)
     
Do góry