Slodkaciaza logo

Test obciążenia glukozą po porodzie

Cukrzyca ciążowa (ang. Gestational Diabetes Mellitus, GDM) jest chorobą polegającą na rozwoju zaburzeń gospodarki węglowodanowej, które po raz pierwszy rozpoznano w okresie ciąży. 

U ciężarnych kobiet z cukrzycą ciążową, po okresie porodu i połogu, zaistnieć mogą dwie sytuacje:

  • wraz z upływem czasu od porodu poziomy stężenia glukozy we krwi ulegają stopniowej normalizacji i odpowiadają tym sprzed okresu ciąży
  • rozpoznane zaburzenia gospodarki węglowodanowej nie cofają się i mogą być skutkiem nierozpoznanej cukrzycy przed ciążą(PGDM), bądź przetrwałej cukrzycy ciążowej(GDM)

Połóg i zmiany w gospodarce hormonalnej kobiety

Po urodzeniu dziecka w ciele kobiety zachodzi szereg zmian dotyczących zarówno narządów rodnych, jak i funkcjonowania gospodarki hormonalnej. Wczesny okres połogu (jego pierwsze 7 dni) charakteryzuje się gwałtownymi zmianami stężeń takich hormonów jak laktogen łożyskowy, progesteron czy estradiol. Działanie tych hormonów polega m.in. na zwiększeniu, w okresie ciąży, stężenia glukozy we krwi, co pomóc ma w zaspokajaniu potrzeb energetycznych rozwijającego się płodu. To właśnie m.in. te hormony mogą wpływać na rozwój cukrzycy ciążowej, który ma miejsce przeważnie pomiędzy 24 a 28 tygodniem ciąży - w tym czasie kobiece łożysko osiąga bowiem swoją pełną dojrzałość.

W okresie połogu zachodzą następujące zmiany hormonalne:

  • spadek stężenia laktogenu łożyskowego - do wartości praktycznie nieoznaczalnych
  • spadek stężenia progesteronu z estradiolem - do wartości sprzed okresu ciąży

Konsekwencją tych zmian, może być, wycofanie się zaburzeń gospodarki węglowodanowej, co sprawi, że kobieta chorująca na cukrzycę ciążową nie musi już przewlekle przyjmować preparatów insuliny w celu utrzymania normoglikemii.

Kontrola glikemii po porodzie u kobiet z cukrzycą ciążową

Zgodnie ze Standardami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego(PTG) u kobiet po porodzie, z cukrzycą ciążową, należy podjąć próbę całkowitego odstawienia insuliny. W przypadku uzyskania w takiej sytuacji normoglikemii, po około 6-12 tygodniach, należy przeprowadzić test doustnego obciążenia glukozą (OGTT).

Test doustnego obciążenia glukozą u kobiet po porodzie

Test doustnego obciążenia glukozą (ang. Oral glucose tolerance test, OGTT) jest badaniem, które rutynowo przeprowadza się u kobiet ciężarnych pomiędzy 24, a 28 tygodniem ciąży. Test ten polega, najogólniej, na wypiciu przez kobietę 75-gramowego roztworu glukozy i zmierzeniu, w określonych przedziałach czasowych, poziomów glikemii w osoczu krwi żylnej.

Warunki jakie należy spełnić, aby prawidłowo wykonać test doustnego obciążenia glukozą u pacjentek w okresie ciąży i u kobiet niebędących w ciąży są takie same. W odpowiednio przebiegającym badaniu: 

  • Test przeprowadza się po 8-14h od spożycia ostatniego posiłku
  • Pacjentka nie powinna zmieniać swojej diety 3 dni przed badaniem
  • Należy wypić 75 gram glukozy rozpuszczonej w 250-300ml wody w przeciągu 5 minut
  • W trakcie przeprowadzania testu doustnego obciążenia glukozą (OGTT) nie należy chodzić, palić papierosów i uprawiać aktywności fizycznej- wszystko to wpływa na zafałszowanie uzyskanego wyniku

Test doustnego obciążenia glukozą u kobiet po porodzie, różni się jednak od badania przeprowadzonego w okresie ciąży następującymi rzeczami:

  • W ciąży pomiary stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej przeprowadzane są trzykrotnie: na czczo oraz po jednej i po dwóch godzinach od wypicia 75-gramowego roztworu glukozy.  
  • Pomiary u pacjentek nieciężarnych mają miejsce: na czczo oraz 2 godziny po spożyciu przygotowanego roztworu.
  • Test przeprowadzony w okresie ciąży charakteryzuje się innymi (bardziej restrykcyjnymi) normami stężenia glukozy we krwi.

Dokładne różnice w interpretacji uzyskanych wyników stężeń glukozy w osoczu krwi żylnej można przedstawić następująco:

Moment wykonywania pomiaru

Normy u kobiet w ciąży

Normy u kobiet niebędących w ciąży

na czczo

<92 mg/dl (<5,1 mmol/l)

70-99 mg/dl(3,9-5,5 mmol/l)

po godzinie <180 mg/dl(<180 mmol/l)

nie ocenia się

po dwóch godzinach <153 mg/dl(<8,5 mmol/l)

<140 mg/dl(<7,8 mmol/l)


 

 

Interpretacja uzyskanych wyników

Test doustnego obciążenia glukozą przeprowadzony u kobiety w terminie 6-12 tygodni po porodzie interpretuje się w następujący sposób:

  • w pomiarze wykonywanym na czczo za prawidłowy wynik uznaje się glikemię wynoszącą pomiędzy 70 a 99mg/dl (3,9-5,5mmol/l)
  • za prawidłowym wynik po 2 godzinach od wypicia 75-gramowego roztworu glukozy uznaje się glikemię poniżej 140mg/dl(7,8mmol/l)

U takich pacjentek kolejne, kontrolne już pomiary glikemii na czczo należy przeprowadzać raz w roku, ponieważ rozpoznana cukrzyca ciążowa stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju, w późniejszych latach, cukrzycy typu 2. Ponadto, raz rozpoznana cukrzyca ciążowa stanowi czynnik ryzyka ponownego rozwoju tego zaburzenia w następnej ciąży, dlatego też test doustnego obciążenia glukozą (OGGT) u takich pacjentek przeprowadza się przed kolejną, planowaną ciążą, bądź od razu po jej potwierdzeniu.

Uzyskanie po 2 godzinach testu doustnego obciążenia glukozą wyniku glikemii w osoczu krwi żylnej pomiędzy 140mg/dl(7,8mmol/l), a 200mg/dl(11,1mmol/l) świadczy o nieprawidłowej tolerancji glukozy, czyli tzw. IGT(ang. impaired glucose tolerance). 

Nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT) jest jednym z tzw. stanów przedcukrzycowych, które nieleczone lub leczone nieprawidłowo związane są z ryzykiem rozwoju, w późniejszym czasie, cukrzycy typu 2. Rozpoznanie nieprawidłowej tolerancji glukozy powinna skłonić głównie do zmiany stylu życia, w tym przede wszystkim do:

  • zwiększenia aktywności fizycznej
  • wprowadzenia zbilansowanej diecie
  • niepalenia papierosów

Dodatkowo u osób z rozpoznanych stanem przedcukrzycowym zaleca się kontrolny doustny test obciążenia glukozą (OGTT) raz do roku.

W przypadku uzyskania po 2 godzinach testu doustnego obciążenia glukozą glikemii równej, bądź wyższej od 200mg/dl(11,1mmol/l) rozpoznaje się cukrzycę, która najczęściej nie wymaga natychmiastowego  zastosowania w leczeniu preparatów insulin. W zależności od zaawansowania choroby początkowe leczenie cukrzycy polega, w dużej mierze, na stosowania tzw.doustnych leków przeciwcukrzycowych takich jak np. metformina czy akarboza oraz modyfikacji czynników ryzyka (leczenie nadciśnienia tętniczego czy dyslipidemii). Dopiero wraz z postępem choroby i nieskutecznością takiego postępowania lekarz podejmuje decyzję o konieczności stosowania u pacjentki insuliny.

Do góry