Slodkaciaza logo

Test obciążenia glukozy

Test OGTT u kobiet w ciąży

Cukrzyca, niezależnie od postaci, jest ogólnoustrojową chorobą, której rozpoznanie w ciąży może niekorzystnie wpłynąć na rozwijający się płód. Zbyt wysokie poziomy glikemii sprzyjają nieprawidłowemu kształtowaniu się masy urodzeniowej dziecka czy występowaniu wad wrodzonych. Hiperglikemia powoduje zwiększone wydzielanie przez płód insuliny, która jest hormonem anabolicznym, czyli stymulującym w tej sytuacji nadmierny wzrost i rozwój tkanek. Ocenia się, że makrosomia, czyli waga urodzeniowa dziecka powyżej 4kg, występuje w przybliżeniu u 12% noworodków zdrowych kobiet i aż u około 15-45% dzieci matek z cukrzycą ciążową.

W związku z powyższymi danymi PTD (Polskie Towarzystwo Diabetologiczne) opracowało wytyczne, które mają za zadanie, możliwie jak najwcześniejsze, wykrycie wszelkich nieprawidłowości w poziomie glikemii u kobiet w ciąży

Według wytycznych PTD cukrzycę rozpoznać można tylko w ściśle określonych przypadkach. Jednym z testów, który umożliwia rozpoznanie różnych jej postaci jest tzw. test OGTT.

Czym jest i na czym polega test OGTT?

Test OGTT(ang. Oral glucose tolerance test), czyli test doustnego obciążenia glukozą polega, najogólniej, na wypiciu 75-gramowego roztworu glukozy i zmierzeniu poziomu glikemii w surowicy krwi żylnej po ściśle określonym czasie. W zależności od wysokości stwierdzonej w ten sposób glikemii można ocenić czy trzustka  funkcjonuje w sposób prawidłowy i czy wydziela dostateczną ilość insuliny.

Aby wynik testu OGTT był miarodajny i odzwierciedlał faktyczny stan zdrowia muszą zostać spełnione pewne warunki, a mianowicie:

  • test należy przeprowadzić po 8-14 h od spożycia ostatniego posiłku
  • test przeprowadza się u osoby wypoczętej, po całonocnym odpoczynku
  • nie powinno się zmieniać swojej diety na 3 dni przed badaniem
  • należy upewnić się, że kobieta poddawana testowi OGTT nie przyjmuje leków mogących wpłynąć na wynik badania

Jeśli powyższe warunki są spełnione pacjentka ma za zadanie wypić (w przeciągu 5 minut) 75 gram bezwodnej glukozy rozpuszczonej w wodzie o objętości około 250-300 ml, a następnie powinna pozostać w spoczynku. Wszelka aktywność fizyczna czy spożycie pokarmu wpływa na wynik i wiarygodność całego badania.

Diagnostyka cukrzycy ciążowej, a test OGTT

Kobiety, u których przed ciążą nie stwierdzono zaburzeń gospodarki węglowodanowej, poddawane są już podczas pierwszej wizyty u ginekologa diagnostyce w kierunku tzw. cukrzycy ciążowej poprzez zmierzenie poziomu glikemii i badanie ogólne moczu. O chorobie tej mówimy, jeśli u kobiety pojawią się jakiekolwiek zaburzenia gospodarki węglowodanowej, które po raz pierwszy rozpoznano w ciąży. 

Badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy ciążowej przeprowadza się dwukrotnie poprzez:

  • pomiar glikemii na czczo na początku ciąży,
  • test OGTT przeprowadzony pomiędzy 24, a 28 tygodniem ciąży.

Za prawidłowy poziom glikemii na czczo u kobiet w ciąży uznaje się wynik wynoszący mniej niż 92 mg/dl (5,1mmol/l). Zaobserwowanie wyższych wartości upoważnia(wg definicji) automatycznie do rozpoznania cukrzycy ciążowej.

Jeśli pierwszy, przesiewowy, pomiar stężenia glukozy we krwi okazał się prawidłowy wykonuje się test OGTT pomiędzy 24 a 28 tygodniem ciąży, którego wynik rozstrzyga czy można rozpoznać cukrzycę ciążową. Moment w ciąży, w którym przeprowadza się OGTT, nie jest przypadkowy - wraz z trwaniem ciąży rośnie rola i znaczenie hormonów takich jak progesteron czy laktogen łożyskowy, które wpływają na zwiększenie stężenia glukozy we krwi.

Interpretacja otrzymanych wyników - test OGTT u kobiet w ciąży

Podczas przeprowadzania testu OGTT stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej mierzy się trzykrotnie, w ściśle określonym czasie:

  1. Pierwszy pomiar, wykonywany jest na czczo i ma miejsce zanim kobieta wypije przygotowany roztwór glukozy. Za prawidłowy wynik uznaje się poziom glikemii mniejszy niż 92mg/dl(5,1mmol/l).
  2. Drugi pomiar, przeprowadza się godzinę po spożyciu 75 gram glukozy. Za prawidłowy wynik uznaje się poziom glikemii mniejszy niż 180mg/dl (10,0mmol/l).
  3. Trzecie i ostatnie mierzenie stężenia glukozy we krwi ma miejsce 2 godziny po rozpoczęciu testu. O prawidłowym wyniku świadczy glikemia poniżej  153mg/dl (8,5mmol/l).

Jakikolwiek inny wynik badania, w którymkolwiek pomiarze testu OGTT, oznacza rozpoznanie cukrzycy ciążowej. Warto zaznaczyć, że wynik prawidłowo przeprowadzonego badania nie wymaga powtórzenia i dalszego potwierdzenia w innych testach.

Jakie są wskazania do testu OGTT?

Test OGTT nie zawsze przeprowadza się dopiero po 24 tygodniu ciąży. W sytuacji stwierdzenia, podczas pierwszej wizyty u ginekologa, glikemii na czczo wynoszącej pomiędzy 92mg/dl(5,1mmol/l), a 125mg/dl(6,9mmol/l) test OGTT przeprowadza się jak najszybciej, zaraz po potwierdzeniu ciąży.

Poza nieprawidłowym poziomem glikemii na czczo istnieją inne stany i sytuacje, które są wskazaniem do wcześniejszego, już na początku ciąży, przeprowadzenia testu OGTT. Za czynniki ryzyka wystąpienia u kobiety cukrzycy ciążowej m.in. uznaje się:

  • urodzenie dziecka o masie ciała większej niż 4kg,
  • BMI większe niż 25kg/m2,
  • obwód talii większy niż 80 cm,
  • cukrzycę ciążową w wywiadzie,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • rozpoznany zespół policystycznych jajników.

Kiedy można odstąpić od przeprowadzenia testu OGTT?

Miejsce może mieć również sytuacja, kiedy przesiewowy pomiar glikemii, na początku ciąży, wyniesie 126mg/dl(7,0mmol/l) i więcej. W takim przypadku u pacjentki przeprowadza się, ale już innego dnia, powtórne badanie stężenia glukozy na czczo.

Dwukrotny wynik wynoszący 126mg/dl(7,0mmol/l) i powyżej świadczy o rozpoznaniu cukrzycy, której rozwój miał już miejsce przed trwającą właśnie ciążą. U takich pacjentek odstępuje się od przeprowadzenia testu OGTT, gdyż jego wykonanie nie zmienia postawionej już diagnozy.
 

Do góry