Slodkaciaza logo

Wywiad z fizjoterapeutą Dorotą Steczko

Wiedząc, ze aktywność fizyczna potrafi normalizować poziom glikemii we krwi, czy ciąża jest dobrym momentem na rozpoczęcie aktywności, jeśli przed nią prowadziło się bierny tryb życia?

Jak najbardziej! Każdy moment jest dobry aby wprowadzić w życie zdrowe nawyki – w tym nawyki ruchowe! Oczywiście przede wszystkim, najpierw musimy uściślić co rozumiemy pod hasłem „aktywność fizyczna”.  Spacery, Joga, Jogging a może Crossfit?  Możliwości jest wiele! Ale drogie Przyszłe Mamy , jedno musimy podkreślić - ciąża nie jest czasem na robienie życiowej formy, lecz okresem szczególnej dbałości o siebie, swoje zdrowie fizyczne i psychiczne, a przede wszystkim o Maluszka który już teraz uczestniczy w naszym codziennym życiu. W ciąży, mówiąc o bezpiecznej dla Matki i Dziecka aktywności ruchowej, z pewnością nie mamy na myśli intensywnych ćwiczenia na siłowni lub biegania maratonów! Jaką więc formę ruchu wybrać? 

W przypadku gdy kobieta przed ciążą nie była aktywna, jej samopoczucie jest dobre a medycznie nie ma żadnych przeciwwskazań,  powinna zacząć od spokojnych spacerów. Początkowo niewielkie tempo, niedługie dystanse i stała obserwacja swojego organizmu pozwoli ciężarnej poznać swoje ciało, potrzeby i możliwości. Po 12 tc przyszła mama może pomyśleć o zajęciach dla kobiet w ciąży, które mają na celu przygotować jej  organizm na zmiany zachodzące w trakcie ciąży, przygotować do porodu oraz nauczyć jak ułatwić regenerację organizmu w czasie połogu. Zawsze jednak należy pamiętać o bezpieczeństwie, stąd niezbędny jest monitoring glikemii, zarówno przed jak i po ćwiczeniach, oraz w sytuacji pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów. Zawsze również konieczne jest poinformowanie o cukrzycy osobę prowadzącą zajęcia. W przypadku insulinoterapii, należy skonsultować się z diabetologiem w celu dostosowania ilości przyjmowanej insuliny oraz posiłku w okresie podejmowania aktywności fizycznej.

Co robić, gdy w czasie ćwiczeń poziom cukry we krwi gwałtownie spada i odczuwa się np. kołatanie serca, zimne poty, zawroty głowy, niepokój?

Bezwzględnie należy aktywność przerwać, zgłosić swój stan osobie prowadzącej zajęcia oraz jak najszybciej przyjąć coś do picia/jedzenia, co szybko podniesie poziom glukozy we krwi. Najlepiej przedyskutować ze swoim lekarzem diabetologiem lub dietetykiem, co robić w sytuacji hipoglikemii, ponieważ może się to zdarzyć nie tylko w trakcie ćwiczeń lecz również w innych sytuacjach, np. gdy z braku czasu opuściło się posiłek. Z własnego ciążowego doświadczenia (dwukrotnie obarczonego cukrzycą ciążową z wysokimi dawkami insuliny) wiem, że w przypadku nagłego spadku cukru trudno racjonalnie myśleć o tym co zrobić i jaki produkt wybrać aby sobie pomóc. Dlatego tak ważne jest aby w torebce przyszłej mamy znajdowały się produkty po które może w takiej sytuacji szybko sięgnąć, lub w przypadku skrajnej hipoglikemii może podać jej inna osoba. Jeśli takie sytuacje zdarzały się już wcześniej, lub jeśli przyszła mama przyjmuje insulinę, zawsze należy zgłosić to osobie prowadzącej zajęcia (fizjoterapeucie, instruktorowi lub trenerowi). 

Czy w przypadku cukrzycy ciążowej ćwiczenia grupowe są dobrym rozwiązaniem?

Ciąża jest niezwykle specyficznym okresem w życiu każdej kobiety. Szczególnie w tym okresie widać jak bardzo każda z nas ma różne potrzeby. Choć jestem zwolenniczką stwierdzenia, że najważniejsze aby przyszła mama była aktywna, uważam że idealnym rozwiązaniem jest dostosowanie form aktywności (np. ćwiczeń) w sposób ściśle indywidualny do  potrzeb konkretnej ciężarnej. Wybór ćwiczeń/form ruchu, powinien być związany z jej dotychczasowymi doświadczeniami z aktywnością fizyczną, etapem ciąży, zmianami fizycznymi, dysfunkcjami (wysiłkowe nietrzymanie moczu, hemoroidy, nadmierne rozejście mięśnia prostego brzucha), itp.  Wszystkie te elementy powinny być szczegółowo przeanalizowane i na ich podstawie ustalone ćwiczenia/wybrana forma ruchu. Fakt, występowania w trakcie ciąży cukrzycy dodatkowo skłania do indywidualnych treningów, co umożliwi stałą kontrolę samopoczucia przyszłej mamy i maluszka w brzuchu. Spotkania „jeden na jeden” pozwolą w takiej sytuacji „wyłapać” wszelkie niepokojące symptomy, których ciężarna mogłaby nie zgłosić prowadzącemu zajęcia w czasie spotkań grupowych.

Dlaczego w ciąży, szczególnie tej obarczonej cukrzycą ciążową, nie są wskazane treningi o wysokiej intensywności?

Krótkotrwałe, intensywne treningi mają charakter beztlenowy i wiążą się z szybką powysiłkową odbudową zapasów glikogenu mięśniowego. Co to oznacza? Otóż w przypadku ćwiczeń o bardzo dużej intensywności, organizm (w tym układ oddechowy, krwionośny jak również mięśniowy!) pracuje na najwyższym poziomie, zużywając dużą ilość tlenu i glikogenu mięśniowego. Po zakończonym treningu, organizm dąży do przywrócenia równowagi dlatego dostępne w organizmie zasoby glukozy w dużej mierze zużywane są do odbudowy zapasów glikogenu mięśniowego. Konsekwencją tego może być nagły spadek poziomu glukozy we krwi , a tym samym poziom glukozy dopływający do maluszka. Intensywne treningi nie są więc wskazane, zaś w przypadku ciąży obarczonej cukrzycą, uznawane są za niebezpieczne. Także tutaj podkreślę jak ważne jest aby aktywność fizyczna w ciąży była dostosowana w sposób indywidualny. Zupełnie inaczej wyglądać będzie intensywność ćwiczeń u przyszłej mamy która całe życie trenuje, a inaczej u kobiety która ostatni kontakt ze sportem miała lata temu (np. na lekcjach wychowania fizycznego w szkole – jest to niezwykle częste!). Zatem Drogie Przyszłe Mamy, wybierając formę ruchu, zwróćcie uwagę aby Wasz fizjoterapeuta, trener czy instruktor znał się na fizjologii ciąży (także tej obostrzonej itp. cukrzycą ciążową!).

Z jakimi problemami z ze strony ciała (narządu ruchu, brzucha, miednicy itp.)  mogą spotkać się jeszcze kobiety w ciąży?

Temat problemów z jakimi może spotkać się przyszła mama w trakcie ciąży jest niezwykle obszerny. Pozwolę sobie zatem wymienić kilka podstawowych, z którymi najczęściej zgłaszają się do naszego gabinetu pacjentki. Przede wszystkim, dolegliwości ciążowe podzieliłabym na dwie grupy – oczywiste – czyli takie o których mamy opowiadają swoim córkom, babcie wnuczkom a my (przyszłe mamy) swoim koleżankom lub współpracownikom w biurze (ból kręgosłupa, obrzęki kończyn górnych i dolnych,  objawy szeroko pojętej rwy kulszowej, ból i skurcze łydek), oraz  dolegliwości mniej oczywiste – czyli takie, które choć są powszechne, nie są znane kobietom przed zajściem w ciąże, ponieważ są dla wielu tematem tabu lub problemem, który przez lata zamykano w „szufladkach” haseł typu „to normalne w ciąży, ale musi to pani przeczekać”,„ po ciąży to minie”, lub „w ciąży musi boleć, nic na to nie poradzimy”, np. rozejście spojenia łonowego, nietrzymanie moczu, gazów, stolca, hemoroidy, zaburzenia statyki narządów miednicy mniejszej, ból w czasie współżycia, zespół cieśni nadgarstka, ból w obrębie miednicy, nadmierne rozejście mięśnia prostego brzucha oraz wiele innych, z którymi fizjoterapia jest w stanie sobie skutecznie poradzić. Tak więc podstawową kwestią jest ŚWIADOMOŚĆ KOBIET przed zajściem w ciążę oraz w jej trakcie. Pozwala ona na wyłapanie wszelkich niepokojących sygnałów w organizmie, ich szybką diagnostykę a dzięki temu wczesne rozpoczęcie terapii. Także Drogie Panie – obserwujcie się, wsłuchujcie się w swoje ciało i nie bójcie się prosić o pomoc! Ból i dyskomfort wcale nie są rzeczą normalną w ciąży! Ciąża to okres radosnego oczekiwania więc pozwólcie sobie pomóc jeśli cokolwiek Was niepokoi, zaufajcie swojemu lekarzowi prowadzącemu ciążę, oraz dobremu fizjoterapeucie uroginekologicznemu. 

Nieco dokładniej temat problemów i dolegliwości z jakimi może spotkać się przyszła mama został ujęty na stronie slodkaciaza.pl w zakładce „Dolegliwości w okresie ciąży, porodu i połogu”. Tam również opisane jest postępowanie w przypadku wystąpienia niepokojących objawów – diagnostyka oraz leczenie.

Kiedy po porodzie można zacząć ćwiczyć? Czy cukrzyca ciążowa stanowi w tej kwestii jakieś obostrzenie?

W sytuacji w której poród przebiegł w sposób prawidłowy i nie występują żadne przeciwwskazania medyczne, pierwszą aktywność ruchową można wprowadzać ok. 8 h po porodzie siłami natury i 12 h po cesarskim cięciu. Nie myślimy tutaj jednak o wyczerpujących treningach, lecz o delikatnych ćwiczeniach wspomagających regenerację poporodową. Oczywiście najważniejszym elementem jest obserwacja  swojego organizmu i dostosowanie ruchu do aktualnych możliwości. Nic na siłę! Szczególnie istotne jest to w przypadku cukrzycy ciążowej. Po porodzie, gdy gospodarka hormonalna jest jeszcze rozchwiana, warto nieco baczniej przyjrzeć się wszelkim niepokojącym sygnałom które może dawać organizm, oraz kontynuować monitorowanie poziomu glikemii, zgodnie z zaleceniami personelu medycznego. 

Pierwsza aktywność fizyczna jaką powinna podjąć świeżo upieczona mama to ćwiczenia oddechowe (oddychanie torem przeponowym), ćwiczenia przeciwzakrzepowe, ćwiczenia świadomościowe oraz aktywacja mięśni dna miednicy i mięśni głębokich brzucha. Początkowo ruch należy wprowadzać spokojnie, stale pamiętając o równomiernym oddechu. Aby przystąpić do nieco bardziej wymagających ćwiczeń, warto skonsultować się z fizjoterapeutą specjalizującym się w pracy z kobietami. Sprawdzi on czy nie doszło do rozejścia mięśnia prostego brzucha, obniżenia narządów, nietrzymania moczu  lub innych dysfunkcji, oraz na podstawie przeprowadzonego wywiadu i badania fizykalnego , dostosuje ćwiczenia do aktualnych możliwości i potrzeb.

Kiedy jest najlepszy moment na wizytę w gabinecie fizjoterapeutycznym? Wtedy kiedy kobieta jest na to gotowa – tj. ma chęć i czuje się na siłach – choć sugeruje się aby pierwsza wizyta odbyła się jeszcze w połogu. Warto pamiętać, że poród jest ogromnym wyzwaniem i obciążeniem dla organizmu, więc gorąco zachęcam aby po tym jak już na świecie pojawi się długo oczekiwany nowy członek rodziny, każdą chwilę przeznaczyć na odpoczynek oraz budowanie więzi z maluszkiem. Obowiązki poczekają, a czas zainwestowany w swoje zdrowie (fizyczne i psychiczne) i wzajemne poznawanie się z małym człowiekiem, z pewnością zaowocują. Po porodzie warto  pozwolić sobie na zwolnienie codziennego tempa, ale i świadomie wspomóc regenerację organizmu, w czym pomoże właśnie fizjoterapeuta. Droga Mamo pamiętaj – szczęśliwa mama, to szczęśliwe dziecko, tak więc dbaj o siebie!

 

Dorota steczko meavita krak%c3%b3w

mgr Dorota Steczko

Fizjoterapeutka, zawodowo związana z Centrum Medycznym MEAVITA w Krakowie. Absolwentka kierunku fizjoterapia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Specjalizuje się w rehabilitacji okołoporodowej, połogowej oraz uroginekologicznej. Certyfikowany terapeuta profilaktyki uroginekologicznej wg koncepcji BeBo. Pracuje głównie z kobietami w ciąży i po porodzie, pomagając im aktywnie i bezpiecznie przejść przez okres ciąży, przygotować się do porodu, a później sprawnie i świadomie wrócić do formy. Wykładowca w Szkole Rodzenia oraz współautor warsztatów dla kobiet związanych m.in. z ciążą, treningiem dna miednicy oraz rozejściem mięśnia prostego brzucha. Autorka licznych artykułów o tematyce rehabilitacyjnej oraz położniczo-ginekologicznej.

Do góry